Çocuklarda Özgüven Gelişimi İçin Uzman Önerileri

Son dönemlerde ebeveynlerin en çok düşündüğü konulardan biri, çocuklarının özgüvenli bireyler olarak yetişmesidir. Birçok anne ve baba, çocuklarının ileride kendilerini ifade edebilen, karar verebilen ve güçlü hisseden bireyler olmasını arzu ediyor. Ancak özgüven, çoğu zaman tek bir davranışla gelişmiyor. Aslında çocukların özgüveni, günlük yaşamlarındaki küçük anlarda şekilleniyor. Psikolog Sare Şen, ebeveynlere bu konuda önemli uyarılarda bulunuyor.

Özgüven, yalnızca kendini iyi hissetmekten ibaret değildir. Çocuğun hata yaptığında kendini değersiz hissetmemesi, kendi fikrini ifade edebilmesi ve bir şeyi denemek için cesaret bulabilmesiyle ilgilidir. Bu durumların temeli, çoğunlukla çocuklukta kurulan ilişkilerle şekillenir. Çocuk, yanında bulunan yetişkinin bakış açısıyla kendini tanımaya başlar.

Birçok ebeveyn, çocuklarının özgüvenini artırmak amacıyla sürekli olarak motive etmeye çalışır. Ancak yalnızca “sen harikasın” demek, uzun vadede yeterli olmayabilir. Çünkü çocukların asıl ihtiyacı, övülmekten ziyade koşulsuz kabul gördüklerini hissetmektir. Bazen sadece dinlenmek, fikrinin önemsendiğini görmek ya da hata yaptığında aşağılanmamak bile özgüveni destekleyen güçlü deneyimlerdir.

Özgüvenli çocuklar, hata yapmayan çocuklar değildir. Aksine, hata yaptıklarında yıkılmayan ve tekrar deneyen çocuklardır. Bu nedenle çocuğun her sorununu hemen çözmek yerine, bazı şeyleri kendi deneyimleriyle öğrenmesine fırsat tanımak önemlidir. Çünkü çocuk, “yapabildiğini” yaşayarak öğrenir.

Karşılaştırmalar, çocuklarda yetersizlik hissi yaratabilir. “Bak o nasıl yapıyor… Sen neden böyle değilsin?” gibi ifadeler, iyi niyetle söylense bile çocukları daha kaygılı hale getirebilir. Kıyaslandıklarında çocuklar, çoğu zaman daha motive olmak yerine daha fazla kaygı hissederler. Bu durum, zamanla kendilerini yeterli görmelerini zorlaştırabilir.

Özgüvenin temeli, güvenli bir bağ kurmaktır. Çocuk, kendini güvende hissettiğinde daha rahat dener, daha kolay ifade eder ve hata yapmaktan daha az korkar. Çünkü değerinin sadece başarılarıyla ölçülmediğini hisseder.

Özgüven bir anda oluşmaz; küçük küçük birikir. Bazen bir cümlede, bazen dinlendiğini hissettiği bir anda, bazen de hata yaptığında gördüğü yaklaşımda… Çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey, kusursuz ebeveynler değil, kendilerini güvende hissedebilecekleri ilişkiler kurabilmektir. Ve çoğu zaman özgüven, çocuğun kendine nasıl baktığından önce, ona nasıl bakıldığıyla gelişir.

Psikolog/ Çocuk Gelişim Uzmanı

Sare Şen